6. Inhoud van ons onderwijs
De vier vormingsgebieden
Ons onderwijs richt zich op een geïntegreerde ontwikkeling van ieder kind met aandacht voor:
* sociaal - emotionele vorming
* cognitieve vorming
* creatieve en culturele vorming
* motorische vorming
Sociaal-emotionele vorming
Als het kind als vierjarige de basisschool binnen stapt heeft het al een zekere sociaal-emotionele ontwikkeling doorgemaakt. Op zijn verdere ontdekkingstocht krijgt het kind met steeds meer personen te maken, zowel met klasgenoten en groepsleerkrachten als met andere mensen die van de schoolorganisatie deel uitmaken (mensen van de overblijf, de voor- en naschoolse opvang, het zwemonderwijs, de gymleerkracht, de logopediste, de schoolarts, andere ouders, etc.), kortom een heel scala van mensen die een rol gaan spelen in het leven van het kind en met wie het verbindingen moet leren aangaan.
Om deze sociaal-emotionele ontwikkeling goed te laten verlopen, zullen wij voor het kind een stevige basis moeten leggen. Het is buitengewoon belangrijk dat het kind vertrouwen heeft in zichzelf en een positief zelfbeeld ontwikkelt. Vanuit dit vertrouwen zal het kind zijn omgeving met open vizier tegemoet treden en bereid zijn te ontvangen. Het zal zijn mogelijkheden tot samenwerken vergroten en het respect voor anderen doen toenemen.
Door goed te observeren en te luisteren tijdens individueel contact en groepsgesprekken zal de leerkracht trachten dit proces te volgen en te begeleiden.
Daarnaast maken wij vanaf het schooljaar 2008-2009 gebruik van een speciaal programma en volgsysteem voor de sociaal emotionele ontwikkeling van de kinderen.
Cognitieve vorming
Cognitieve vorming is die vorming, die wordt beschouwd als het eigenlijke “leren”
Voor de basisscholen in Nederland gaat dit om de volgende vakken:
· Nederlandse taal
· Rekenen en wiskunde
· Oriëntatie op mens en wereld:
o Aardrijkskunde
o Geschiedenis
o Techniek
o Milieu
o Natuuronderwijs
· Engelse taal
De wijze waarop Het Eiland inhoud geeft aan de cognitieve vorming wordt in het hoofdstuk “Onze werkwijze” nader uitgewerkt.
Creatieve en culturele vorming
Van oudsher spelen vakken als muziek, handvaardigheid en tekenen een belangrijke rol in de creatieve vorming van het kind. Deze vakken worden bij ons zowel integraal ( toegepast binnen andere vakken) als afzonderlijk gegeven. Maar het is ook mogelijk en zelfs erg gewenst om de creativiteit te uiten door middel van taal, spel en drama. Ook deze uitingen van creativiteit proberen wij te bevorderen binnen ons onderwijs.
Tevens laten wij de kinderen ook extern kennismaken met creativiteit en cultuur in allerlei vormen. Wij organiseren excursies naar musea, nemen deel aan muziekworkshops en bezoeken speciaal voor kinderen geselecteerde films. Daarbij maken wij veelvuldig gebruik van het aanbod van Fluxus, het creativiteitscentrum voor Zaandam en de regio.
De groepen 8 sluiten jaarlijks hun schoolloopbaan af met een, vaak door leerkrachten en kinderen zelf geschreven musical.
Motorische vorming
Recente onderzoeken hebben uitgewezen dat een goede ontwikkeling van de motoriek positief bijdraagt aan een goede ontwikkeling op cognitief gebied.
Al een aantal jaren zet Het Eiland in op extra faciliteiten ten aanzien van de motorische vaardigheden.
Een aantal leerkrachten bekwaamt zich voortdurend in specialistische kennis met betrekking tot Motorische Remedial Teaching (MRT). Zij doen dit niet alleen ten behoeve van hun eigen groep maar willen zich inzetten voor alle kinderen van de school die daar behoefte aan hebben.
Ook de aan onze school verbonden docent lichamelijke opvoeding specialiseert zich in MRT.
De bedoeling hiervan is kinderen in een zo vroeg mogelijk stadium te screenen om te ontdekken of het wellicht extra hulp ten aanzien van de motoriek nodig heeft. Juist door te diagnosticeren in een vroeg stadium kunnen wij leerkrachten en ouders goede adviezen geven om eventuele problemen zo snel mogelijk te lijf te gaan.
Bewegingsonderwijs
Vanaf groep drie krijgen de kinderen twee maal per week drie kwartier gym waarbij zij vanaf groep 4 tenminste een maal per week les hebben van onze vakleerkracht. Als de ruimte in zijn lesrooster het toelaat, krijgt soms ook groep drie les van hem. Bovendien schoolt deze gymleerkracht zich op dit moment bij in MRT (Motorische Remedial Teaching). Hij is dan in staat kinderen die motorisch wat achterblijven, extra ondersteuning te geven. Naast deze vakleerkracht zijn er nog een tweetal leerkrachten die de opleiding MRT hebben gevolgd en als zodanig gespecialiseerd zijn in de begeleiding van kinderen met motorische problemen.
Schoolzwemmen
De kinderen in de leerjaren 5 en 6 krijgen een maal per veertien dagen schoolzwemmen in zwembad “de Slag”. Degenen die geen zwemdiploma hebben, worden hiervoor getraind. Kinderen die wel een diploma hebben, krijgen gerichte oefeningen volgens een vast programma. Zo leren ze b.v. zwemmen met winterkleren aan en wat te doen als je door het ijs zakt.
De kinderen worden per bus naar het zwembad vervoerd. In de week dat zij zwemmen, vervalt er één gymles.
De verschillende vakgebieden en activiteiten
De overheid heeft voor het basisonderwijs de einddoelen, die per vak door elk kind gehaald moeten worden, centraal vastgesteld. Dit zijn de Kerndoelen voor het basisonderwijs (publicatie van het Ministerie van Onderwijs, augustus 1998).
In de schoolwerkplannen liggen per leerjaar en per vakgebied de z.g. tussendoelen vast.
Om goed zicht te houden op de aanpak en de verwerking van deze tussendoelen maken wij op onze school gebruik van de volgende methodes:
Aanvankelijk lezen: Leeslijn
Nederlandse taal: Taaltijd
Rekenen en wiskunde: Wereld in Getallen
Aardrijkskunde: Hier en Daar
Geschiedenis: Bij de tijd
Biologie/techniek lessen, aangeboden door de NOT
Engels: Real English
Creatieve vorming: Moet je doen
Verder maken we gebruik van allerlei aan de methode aangepaste software, van de mogelijkheden van het internet, van vakdocenten en van een uitgebreid scala aan vakgerichte informatie die ons van allerlei kanten bereikt.
Onze werkwijze
Als algemeen onderwijsconcept maakt Het Eiland gebruik van de verworvenheden van het onderwijs gedurende de laatste vijftig jaar. In grote lijnen kan gesteld worden dat dit concept gerekend kan worden tot het reguliere basisonderwijs dat functioneert in een jaarklassensysteem, waarbij de kinderen in naar leeftijd homogene jaargroepen zijn ondergebracht. De meeste kinderen gaan aan het eind van het schooljaar (juli) over naar de volgende jaargroep. Als het kind aan het eind van zijn ‘loopbaan’ op Het Eiland is gekomen, heeft het doorgaans 8 jaar basisonderwijs achter de rug. Niettemin zijn er in het onderwijs dat op Het Eiland gegeven wordt, opvallende nuances aan te brengen die hieronder nader worden toegelicht.
Wij proberen ons onderwijs aan te bieden op een wijze die recht doet aan de capaciteiten en mogelijkheden van het individuele kind (adaptief onderwijs). Dat betekent dat niet alle kinderen op hetzelfde moment bezig zullen zijn met dezelfde leerstof op hetzelfde niveau. De leerstof wordt zo aangeboden dat er rekening wordt gehouden met de mogelijkheden van ieder kind.
Wij houden op deze mogelijkheden goed zicht door gebruik te maken van een leerlingvolgsysteem (LVS). Door middel van gestandaardiseerde landelijke toetsen (o.a. Cito/NIO) en de z.g. methodegebonden toetsen, die volgens een vast toetsschema worden afgenomen, kunnen wij de cognitieve ontwikkeling van iedere leerling nauwkeurig in kaart brengen.
Wij hanteren binnen onze werkwijze een “rode draad” door de school. Deze rode draad bestaat uit een aantal vaste afspraken die in iedere groep opnieuw aan de orde zullen komen. Voor het kind zijn deze vaste afspraken “ankerpunten” tijdens de gehele schoolloopbaan. Dat maakt voor het kind het wisselen van groep en van leerkracht een stuk gemakkelijker.
Wij durven ook iets van de kinderen te eisen. Ons onderwijs is niet vrijblijvend. Wij verwachten en stimuleren dat elk kind zich zo goed mogelijk inzet naar eigen kennen en kunnen.
De werkwijze per bouw:
Onderbouw
In de onderbouw maken wij een onderscheid tussen de kleutergroepen (groep 1,2) en de groepen 3 en 4.
De kleuterbouw
De kleuterbouw werkt in principe met heterogene leeftijdsgroepen, dat wil zeggen: oudste, jongste en middelste kleuters zitten samen in een groep. Wij hebben hier speciaal voor gekozen omdat kinderen in hun ontwikkeling dagelijks door elkaar gestimuleerd kunnen worden.
Vanaf groep 3 leren, spelen en werken de kinderen in grotendeels homogene jaargroepen.
In onze kleutergroepen gaan wij onder meer uit van basisontwikkeling en ontwikkelingsgericht onderwijs (OGO). Dat betekent dat wij proberen om in ons onderwijsaanbod aan te sluiten bij de belangstellingssfeer van het jonge kind. Daarin speelt dat kind zelf een heel belangrijke rol.
In principe volgen onze leerkrachten de thema’s zoals die in een jaarcyclus voor de hand liggen: herfst, winter, lente en zomer met daarin veel aandacht voor de grote feesten als Sinterklaas en Kerstmis. Maar heel vaak komen kinderen zelf met thema’s, die hen interesseren en waar ze mee bezig zijn zoals: het strand, logeren bij oma en opa, een nieuw zusje of broertje. Onze leerkrachten proberen in hun onderwijsaanbod zoveel mogelijk in te spelen op deze belangstellingssferen. Daarbij verliezen ze de noodzaak van voortgang niet uit het oog. Het gaat er om de kinderen voortdurend een stapje verder te brengen, ook in hun spel. Wij noemen dit: “goed inspelen op de zone van de naaste ontwikkeling”. Zo zal het kind spelenderwijs verder komen zonder dat het geforceerd wordt tot zaken waar het nog niet aan toe is.
Spelontwikkeling is een belangrijk item in dit kader. Al ruim tien jaar wordt op Het Eiland aan dit belangrijke onderdeel van de ontwikkeling van het jonge kind bijzondere aandacht gegeven.
Opvallend is dat kinderen in hun ontwikkeling vaak zelf de aansluiting naar de volgende fase aangeven. Daarom wordt in onze kleuterbouw ook heel veel aandacht besteed aan de z.g. “ontluikende geletterdheid”. Op zeker moment beginnen kinderen zich hevig te interesseren voor cijfers en letters. Ze willen hun naam schrijven, die van papa en mama en zij gaan zich intensief bezighouden met tellen. In onze kleuterbouw hoeven ze dan niet te wachten tot het moment dat zij naar groep 3 gaan. In elke groep is een lees- schrijfhoek waar de kinderen door middel van allerlei gerichte opdrachten, letterstempels, kijk- en leesboekjes op hun behoefte van dat ogenblik kunnen inspelen.
De groepen 3 en 4
Dat komt veel kinderen goed van pas als zij hun intrede maken in groep 3. Daar neemt het aanvankelijk lezen en het aanvankelijk rekenen een aanvang. Toch proberen wij voor deze jonge kinderen grotendeels aan het OGO principe vast te houden. Het is van groot belang dat in deze onderbouwgroepen de motivatie voor het naar school gaan en het leren op alle mogelijke manieren wordt gestimuleerd. Dat kan alleen wanneer het onderwijs aansluit bij de belangstellingssferen van het kind. Ook hier gaan wij verder met het aanbieden van uitdagende thema’s, die gedeeltelijk gebaseerd zijn op datgene wat door de kinderen wordt ingebracht, gedeeltelijk op datgene wat in onze methodes wordt aangeboden. Daarbij proberen we niet alleen aan te sluiten bij de belangstellingssfeer van de kinderen maar ook bij hun ontwikkelingsniveau. Het ene kind ontwikkelt zich nu eenmaal sneller dan het andere; dit komt vooral bij de cognitieve vakken zoals rekenen en taal tot uiting.
Daarom werken we bij deze vakken zoveel mogelijk in maximaal drie niveaugroepen; dat betekent dat op hetzelfde moment niet alle kinderen tegelijk met dezelfde taal- of rekenopdrachten bezig zijn. Hierbij gaan wij uit van de minimale en maximale eisen die voor een bepaalde leerstof en voor een bepaald schooljaar door het ministerie zijn vastgesteld. Groot voordeel van deze benaderingswijze is dat wanneer het kind op zijn of haar niveau wordt aangesproken, er voor ieder kind kans is op succeservaringen, waardoor het kind gemotiveerd blijft om zich in te spannen naar vermogen.
Dit geldt ook voor z.g. meerbegaafde kinderen. Door de basisleerstof voor hen te compacten (in te dikken) blijft er voor hen meer tijd over om zich bezig te houden met speciale opdrachten die beter aansluiten bij hun ontwikkelingsniveau en belangstelling van dat moment.
De leerkrachten op Het Eiland proberen ook in de organisatie binnen de groep te differentiëren; dat betekent dat zij, door de kinderen te trainen in zelfstandigheid en uitgestelde aandacht, de mogelijkheid hebben met kleine groepen kinderen te werken in ‘kleine kring’ en aan de instructietafel.
Middenbouw, de groepen 5 en 6
De groepen 5 en 6 beschouwen wij op Het Eiland als de middenbouw. Hoewel wij ook in de groep 3 en 4 al met methodes werken, komt daar in de middenbouw nog meer de nadruk op te liggen. In het bovenstaande is het ook al eens aangestipt: wij zijn gehouden aan de kerndoelen en eindtermen zoals het Ministerie van Onderwijs dat voor het basisonderwijs in Nederland heeft vastgesteld. Daarom laten wij in deze groepen het OGO principe enigszins los. Dat betekent niet dat wij niet meer thematisch zouden werken, integendeel. De accenten komen echter anders te liggen.
De nadruk ligt in deze groepen op het zelfstandig werken, de werkplanning en het verruimen van de blik op de wereld. Hier wordt het werken met dag- en weektaken uitgebouwd. Het kind moet in staat zijn op zeker moment een bepaalde hoeveelheid leerstof per dag en daarna per week zelfstandig te verwerken. Deze werkwijze geeft aan de leerkracht de ruimte om binnen de groep met aparte instructiegroepen te kunnen werken, zodat de kinderen op hun niveau bediend kunnen worden.
Bovenbouw, de groepen 7 en 8
Het is het streven dat de kinderen, wanneer zij in de bovenbouw komen, al een grote mate van zelfstandigheid hebben ontwikkeld. Dat komt tot uiting in het feit dat er steeds meer met weektaken gewerkt gaat worden. Daarbij wordt er aan de kinderen de gelegenheid geboden keuzes te maken in het plannen van hun eigen werk. Het kind kan de eigen tijd indelen en beslissen welke opdracht het eerst aan de orde komt. Verder wordt er per leerjaar een aantal speciale thema’s behandeld.
In de bovenbouw staat de leerstof centraal. Immers, het moment dat de kinderen de keuze moeten gaan maken voor een vervolgschool, komt steeds dichterbij. Het leerstofaanbod is daar ook op gebaseerd en vereist veel inzet van leerkracht en kinderen.
Daarbij wordt ook de blik naar buiten verruimd; er zijn meer externe activiteiten en de kinderen van groep 8 nemen deel aan een meerdaagse schoolreis. Ook worden in de groepen 7 de lessen Humanistisch Vormingsonderwijs (HVO) gegeven en werken de kinderen voor hun EHBO diploma en het Verkeersdiploma.
Computers
Op Het Eiland heeft iedere groep de beschikking over twee computers. Op het hoofdgebouw zijn bovendien op de bovenverdieping en in de centrale hal twee z.g. computereilanden geïnstalleerd. Kinderen en leerkrachten maken daar heel veel gebruik van. De methodes van de verschillende leervakken hebben allen een uitgebreid softwareprogramma waarmee veel wordt gewerkt.
In de formatie is ruimte vrijgemaakt om een ICT-er aan te stellen. Deze leerkracht die deze taak extra naast zijn lesgevende taken doet, bepaalt samen met de directie en de Beleidsgroep het beleid t.a.v. de informatieverwerking op onze school.
Daarnaast heeft Het Eiland al sinds tien jaar een eigen website: www.heteiland.org
U kunt daarop alle relevante informatie vinden, zoals met name deze Schoolgids.
Kunst en Cultuur
Wij proberen de kinderen zoveel mogelijk kennis te laten maken met al datgene wat er geboden wordt op het gebied van kunst en cultuur. Daarbij werken wij nauw samen met Fluxus, de stichting in de Zaanstreek die door middel van een ruim aanbod de jeugd wil interesseren voor kunst en cultuur. Zo gaat elk schooljaar iedere groep naar een toneel- of dansuitvoering. Er worden speciale jeugdfilms gedraaid en veel leerkrachten maken gebruik van het aanbod van Fluxus om zich op het gebied van kunst en cultuur te scholen.
Sinds het schooljaar 2007-2008 mag de school door middel van een gift gebruik maken van het aanbod van de Zaanse kunstuitleen. Dat betekent dat op beide gebouwen iedere 5 à 6 weken een nieuw kunstwerk te bewonderen is, dat door de kinderen zelf wordt uitgekozen.
Al deze zaken worden gecoördineerd door een van de leerkrachten die ICC (Interne Cultuur Coördinatie) in zijn takenpakket heeft.
Verder geeft de school de kinderen gelegenheid door middel van een naschools cursusaanbod creatieve workshops en schaaklessen te volgen. Deelname is vrijwillig en wordt gegeven door geschoolde vakdocenten.
Sociale integratie en burgerschap
Zoals wij al aangaven in de beschrijving van onze missie en visie is het uitgangspunt van ons onderwijs “dat ieder kind met respect door de leerkrachten en medeleerlingen benaderd wordt” .
Doordat de omgeving waarin het kind ruim vijf uur per dag verkeert, veilig en vriendelijk is, voelt het kind zich prettig en dat komt ten goede aan de motivatie, het gedrag en de prestaties.
Aan deze vorm van sociale integratie en burgerschap proberen wij in ons lesprogramma en in alle activiteiten die daarmee samenhangen, gestalte te geven. Daarbij proberen wij ook zoveel mogelijk de ouders te betrekken, zodat de lijn school-thuis kort en duidelijk is.
Onder “Sociale integratie en burgerschap” valt onder meer:
Ontmoetingsonderwijs en Humanistische vorming (HVO)
Bij de beschrijving van het profiel van de school gaan wij in op het begrip ontmoetingonderwijs. Wij spreken dan ook wel van een ontmoetingsschool. Aan dit begrip wordt extra aandacht gegeven door het z.g. “ontmoetingsonderwijs” dat in het leerplan is opgenomen. Wij geven ruimte aan gastdocenten die vanuit hun eigen culturele en godsdienstige achtergrond de kinderen in contact brengen met de verworvenheden van de grote wereldgodsdiensten en geestelijke stromingen en met het cultureel erfgoed daarvan.
Bovendien krijgen de kinderen op vrijwillige basis vanaf groep 6/7 een maal per week Humanistisch Vormingsonderwijs (HVO). Door middel van allerlei lesvormen wordt door een docent HVO dieper ingegaan op de normen en waarden die onze samenleving bepalen.